Stowarzyszenie Projektów Międzynarodowych „INPRO”

Europejska Inicjatywa Obywatelska: sposób na zmiany ustawodawcze w Europie

Brexit wkrótce stanie się faktem, a w międzyczasie coraz więcej osób jest za tym, aby w Unii Europejskiej została wprowadzona większa transparentość prowadzonej polityki. Jednym z najbardziej znanych zwolenników głębokiej reformy jest Jannis Warufakis – były grecki minister i profesor ekonomii na Uniwersytecie Narodowym w Atenach. W 2016 r. w artykule dla brytyjskiej gazety „The Guardian”, skrytykował UE mówiąc, że: „systematycznie wprowadzano depolityzację procesu podejmowania decyzji, (…) nastąpiło usunięcie słowa „demos” z „demokracji”(….), a decyzje dotyczące polityki przykryto pod wszechogarniającym pseudo-technokratycznym fatalizmem”. Co więcej, uważał, że „skutkiem depolityzacji procesu podejmowania decyzji politycznych jest nie tylko porażka demokracji w UE, ale także złe decyzje gospodarcze w całej Europie.”

On i organizacja polityczna DiEM 25 (Ruch Demokracji w Europie 2025), której jest współzałożycielem, opowiadają się za zreformowaną, działającą w sposób przejrzysty Unią Europejską. Głównym postulatem organizacji jest: „demokratyzacja UE. Największym priorytetem jest pełna przejrzystość podejmowania decyzji (transmisje z obrad, pełna jawność negocjacji handlowych, publikacja notatek ze spotkań Europejskiego Banku Centralnego, itp.) i natychmiastowe zmiany w instytucjach europejskich, które sprawią, że polityka UE będzie skierowana na rozwiązanie problemów zadłużenia, bankowości, niewłaściwych inwestycji, biedy i migracji.”

Mamy rok 2018 i nadzieje Warufakisa z 2016 roku nie są ani trochę bliższe realizacji. Unia Europejska wciąż ma problem z wyobcowaniem młodego pokolenia, Brexitem, autorytarnymi rządami prawicy na Węgrzech i w Polsce. Co więcej, wiele podejrzeń wzbudziła mało przejrzysta umowa z Turcją o przepływie imigrantów z 2016 r. Z drugiej strony, mimo że nie wprowadzono głębokiej reformy, Unia Europejska stara się zwiększyć swoją przejrzystość działania i stopień demokratyzacji.

Dlatego, aby dać obywatelom bezpośredni wpływ na podejmowanie decyzji politycznych, Komisja Europejska utworzyła Europejską Inicjatywę Obywatelską. Jednym z jej celów jest propagowanie współpracy pomiędzy obywatelami różnych krajów, którzy mogą wpłynąć na prawo obowiązujące w UE. Dzięki temu programowi obywatele mogą proponować Komisji Europejskiej wprowadzenie zmian w prawie odnośnie środowiska, rolnictwa, energii, transportu i handlu. Możecie się zastanawiać na czym dokładnie to polega. Już wyjaśniam. Aby inicjatywa została utworzona, musi opowiedzieć się za nią 7 obywateli z 7 różnych krajów Unii Europejskiej oraz musi zostać zebrane milion podpisów obywateli w wieku wyborczym.  Jeżeli zostanie uzbierany milion podpisów i zostaną osiągnięte progi minimalne w każdym kraju, Komisja Europejska musi pochylić się nad proponowanymi zmianami i rozpatrzeć czy powinny zostać wprowadzone w życie.

Od początku istnienia programu tylko 4 inicjatywy uzyskały wymagany milion podpisów i dotyczyły zakazu eksperymentów na zwierzętach, ochrony życia nienarodzonego oraz dostępu do wody i kanalizacji. Czwarta, najnowsza inicjatywa, zrealizowana najszybciej ze wszystkich, dotyczyła zakazu używania substancji rakotwórczych i toksycznych dla środowiska pestycydów. W 2017 r. zebrano wszystkie podpisy i złożono projekt do Komisji Europejskiej. Inicjatywa ta przyniosła największe rezultaty – Komisja Europejska rozpatrzyła ją pozytywnie i przedstawiła listę środków, które podejmie w celu wyegzekwowania nowego prawa we wszystkich państwach członkowskich. Zapewniono, że zastosowane zostaną dwie propozycje zawarte w inicjatywie oraz wprowadzone będą bardziej przejrzyste zasady weryfikowania badań nad pestycydami, a także dyrektywa ograniczająca ich użycie. Wciąż trwają próby wprowadzenia przepisów dotyczących: sprawiedliwego dostępu do wody, większej przejrzystości zarządzania wodą pitną i ściekami, porównania jakości wody i przyspieszenia rozwoju innowacji w tym zakresie. Zmodyfikowane przepisy powinny zostać ogłoszone do końca maja 2018.

Mimo, że program ten nie jest głęboką reformą, za którą opowiada się Janis Warufakis, jest to wciąż krok naprzód, w stronę zwiększenia demokracji i przejrzystości w działaniach Unii Europejskiej.

 

Źródła:

  • https://www.theguardian.com/commentisfree/2016/feb/05/eu-no-longer-serves-people-europe-diem25
  • http://ec.europa.eu/citizens-initiative/public/welcome